Tôi sinh ra tại xã Quê Mỹ Thạnh, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An, trong một gia đình có ba chị em. Ba tôi là Hiệu trưởng trường tiểu học. Má tôi ở nhà nội trợ và dành phần lớn thời gian chăm sóc gia đình. Tuổi thơ của tôi khá bình dị.

Ba đi dạy. Má lo cho gia đình. Ba chị em chúng tôi đi học và lớn lên giữa một miền quê yên bình. Tôi học rất giỏi , đặc biệt thích môn Văn và tiếng Anh. Khi ấy, tôi không nghĩ nhiều đến chuyện làm doanh nhân hay xây dựng một công ty. Tôi chỉ có một mong muốn rất đơn giản:

Từ nhỏ, tôi lại có một ấn tượng khá đặc biệt với tiền. Cô và Dượng của tôi đều làm ngân hàng. Mỗi dịp Tết về nhà Nội, tôi thường thấy Cô và Dượng cầm trên tay những tờ tiền mới, rất đẹp, phẳng phiu và được xếp ngay ngắn. Tôi thích mê. Lúc đó tôi chẳng hiểu gì về tài chính, dòng tiền hay kinh doanh. Tôi chỉ nghĩ rất hồn nhiên:

Làm ngân hàng chắc sẽ có cuộc sống tốt đẹp như Cô và Dượng.

Và thế là tôi chọn học kế toán. Tôi nghĩ cuộc đời mình có lẽ sẽ đi theo con đường khá rõ ràng. Nhưng rồi biến cố xảy ra : Gia đình tôi tiếp quản một nhà máy xay gạo. Ban đầu, đó là một cơ hội được đặt nhiều kỳ vọng. Nhưng thị trường khó khăn, hàng bán chậm, tiền bị khách hàng chiếm dụng. Trong khi phải trả vốn và lãi vay. Công việc kinh doanh dần vượt khỏi khả năng kiểm soát.

Năm 1999, gia đình tôi mất gần như toàn bộ nhà cửa, đất đai và tài sản. Ba Má rời quê lên Bình Phước và bắt đầu lại từ hai bàn tay trắng. Tôi đã tận mắt nhìn thấy gia đình đang tương đối ổn định và đã thay đổi chỉ trong thời gian rất ngắn.

Biến cố ấy để lại trong tôi bài học mà sau này, khi đã trực tiếp kinh doanh, tôi mới hiểu hết:

Từ đó, tôi trở nên thận trọng hơn với tiền bạc. Tôi càng muốn có công việc ổn định. Tôi chưa biết rằng chỉ ít lâu sau, chính công việc lại đưa tôi sang một thế giới hoàn toàn khác.

TÔI BƯỚC VÀO THẾ GIỚI KỸ THUẬT MÀ MÌNH GẦN NHƯ KHÔNG BIẾT GÌ:

Sau này, khi rời Công ty Timtex và đến làm việc tại Công ty ACE. Từ năm 2008, tôi đảm nhiệm vai trò Giám đốc ACE Việt Nam và trực tiếp làm bán hàng kỹ thuật . Nhưng có một vấn đề rất rõ:

Trong khi tôi bán lại là máy móc, thiết bị và phụ tùng kỹ thuật. Muốn nói chuyện được với khách hàng, tôi không thể chỉ biết giá. Muốn làm việc được với chuyên gia nước ngoài, tôi không thể chỉ biết tiếng Anh. Muốn tư vấn cho nhà máy, tôi càng không thể chỉ thuộc catalogue.

Năm 2008, “phòng thực hành đầu tiên” của tôi là chuyến đi cùng chuyên gia nước ngoài đến một nhà máy ở Quận 9 để quấn kim. Khi ấy, tôi đã làm sales trực tiếp: tự tìm khách hàng, tìm hiểu nhu cầu mua hàng, những vấn đề họ đang gặp về máy móc và chất lượng sợi, rồi sắp xếp lịch để chuyên gia sang hỗ trợ.

Trên đường từ công ty đến nhà máy, ngồi trên xe, chuyên gia nói với tôi:

“Thời gian không chờ bạn đâu. Bạn phiên dịch nhưng không phải tôi nói một từ thì bạn dịch một từ. Bạn phải hiểu máy.”

Tôi nghe mà ức lắm, có tiếng nói nhỏ vang lên trong đầu tôi “ tôi đã được đào tạo gì đâu?” Sự thật là, Tôi không được học từ công ty một chương trình kỹ thuật bài bản và tôi cũng không có nhiều thời gian để chuẩn bị trước vì đâu biết ngày mai ông sẽ nói gì với khách hàng . Tôi gần như bước thẳng vào thị trường và học bằng thực tế.

Lúc đó tôi vừa áp lực, vừa tủi thân đến mức bật khóc. Trong đầu tôi chỉ nghĩ: “Tại sao công ty ACE không dạy mình trước? Tại sao ông không nói trước ngày mai sẽ trao đổi gì với khách hàng để tôi còn chuẩn bị? Ông nói tiếng Anh, tôi phải dịch, nhưng nếu tôi không hiểu kỹ thuật thì làm sao dịch cho đúng ?”

Đến nhà máy, tôi vẫn phải bước vào buổi làm việc như bình thường.

Trong phòng bảo trì, một nhóm khoảng 5–6 người cùng chuyên gia thực hành đo độ phẳng của từng thanh xương mui. Khi quan sát chỉ số đồng hồ trên dụng cụ đo kim, ông nói, tôi không hiểu gì để dịch lại . Tôi quay sang nhờ một anh kỹ thuật:

“Anh ơi, dịch cái này dùm em với, Em không hiểu .”

Trong suốt buổi làm việc, tôi còn vài lần phải nhờ anh hỗ trợ. Tôi cảm thấy xấu hổ và trong lòng rất run.

Môi trường nhà máy rất ồn, nhiều bụi, nóng và phải đứng hàng giờ bên máy để theo chuyên gia và khách hàng quấn kim. Chuyên gia trèo lên máy, tôi phải trèo theo để nghe và dịch; ông đi xuống, tôi lại đi xuống cùng.

Thực tế lúc đó tôi chưa hề nghĩ: “Mình phải học kỹ thuật cho bằng được.” Tôi chỉ thấy kỹ thuật quá khó, công việc rất áp lực và có lúc cảm thấy nãn lắm.

Lần thứ hai là chuyến công tác ở Nha Trang. Sáng hôm sau bay thì gần như cả đêm hôm trước tôi thức trắng. Tôi lo:

“Không biết sáng mai kỹ sư sẽ nói gì với khách hàng, rồi tôi sẽ dịch ra sao? Những từ chuyên ngành mình không biết nghĩa thì làm thế nào? Công nghệ chuyên sâu mình đâu biết hết, nếu dịch không được thì quê lắm…”

Những câu hỏi ấy cứ vang lên trong đầu tôi suốt đêm.

Vali đã chuẩn bị đầy đủ, sổ sách và catalogue cũng đã chỉnh chu , vậy mà tôi cứ lật phải, lật trái suốt đêm không thể nào ngủ được. Đến 4 giờ sáng, đồng hồ báo thức vang lên, đã đến lúc phải bắt đầu. Tôi thức dậy, vệ sinh cá nhân, thay quần áo, gọi taxi ra sân bay. Hơn một giờ sau, tôi đáp xuống sân bay Cam Ranh, mặt trắng bệt vì thiếu ngủ, tôi cố bình tĩnh nhưng rất khó tập trung.

Sau đó chúng tôi đi ăn sáng và đến chỗ khách hàng, buổi làm việc bắt đầu ở văn phòng và tiếp tục xuống nhà máy để quan sát thực tế vận hành của máy móc và xem chất lượng, chuyên gia nói, tôi phiên dịch, có những từ chuyên ngành sâu tôi chưa thể dịch được sát nghĩa nhưng các anh kỹ thuật nhà máy cũng hiểu vì họ rất rành nghề, tôi căng thẳng lắm, tôi nghĩ nếu khi ấy có ai đó chụp ảnh buổi làm việc có lẽ sẽ thấy sự lo lắng hiện rõ trên gương mặt của tôi.

Bây giờ nghĩ lại, tôi rất thương và cũng rất ngưỡng mộ phiên bản trẻ tuổi của mình ngày ấy.

Qua những lần công tác như thế, tôi dần hiểu rằng nếu muốn tiếp tục đi trong nghề bán hàng kỹ thuật, tôi không thể chỉ biết tiếng Anh và biết bán hàng.

Tôi bắt đầu tự học. Tôi dịch tài liệu kỹ thuật từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Tôi phiên dịch giữa chuyên gia nước ngoài và khách hàng. Tôi theo chuyên gia đi lắp ráp và chạy thử máy. Tôi có mặt cùng khách hàng khi nhà máy gặp những vấn đề như kết cao, xù lông cao, độ bền sợi thấp, chất lượng cúi chải chưa ổn định hay tiêu hao cao.

Ban đầu, tôi nghĩ nhiệm vụ của mình là dịch cho đúng. Nhưng càng làm, tôi càng nhận ra:

Tôi phải hiểu vì sao người ta chỉnh thông số này, vì sao phải thay đổi vị trí đó, một điều chỉnh ở máy chải sẽ ảnh hưởng thế nào đến công đoạn phía sau, hay tại sao sợi thành phẩm có vấn đề nhưng nguyên nhân lại có thể nằm từ cung bông, máy chải hay máy ghép.

Thế là tôi đọc tài liệu, ghi chép thông số, quan sát chuyên gia thao tác, lắng nghe cách khách hàng mô tả hiện tượng và nhìn vào kết quả thực tế sau mỗi lần điều chỉnh.

Cứ như vậy, từng chút một, tôi dần hiểu được mối liên hệ từ nguyên liệu, cung bông, máy chải, máy ghép, máy thô cho đến máy sợi con.

Tôi bắt đầu nhận ra:

Những năm tháng đó là một trường học rất đặc biệt đối với tôi. Không có giáo trình cố định.

• Khách hàng là người ra đề.
• Nhà máy là phòng thực hành.
• Chuyên gia là người chỉ dẫn.

Và mỗi vấn đề thực tế lại cho tôi thêm một bài học mới.

Tháng 9 năm 2018, sau nhiều năm phụ trách hoạt động kinh doanh, tôi rời Công ty ACE. Tôi có thể tiếp tục tìm vị trí ở một doanh nghiệp khác. Nhưng tôi chọn con đường riêng . Tháng 11 năm 2018, tôi thành lập Cty NewTech Trading & Consultant.

Nhiều người nói khởi nghiệp là bắt đầu từ con số 0. Nhưng với tôi, NewTech không bắt đầu như thế. Tôi bước ra với những gì đã tích lũy qua nhiều năm: kinh nghiệm thị trường, kiến thức về máy móc và ngành sợi, mối quan hệ với khách hàng, nhà sản xuất, và quan trọng nhất là chữ tín được xây dựng qua công việc thật.

Nhưng điều khiến tôi lo nhất lúc đó là:

Khi còn làm tại ACE, phía sau tôi có chuyên gia hỗ trợ. Nhưng khi bước ra làm riêng, tôi hiểu rằng mọi vấn đề sau bán hàng, lắp ráp, chạy thử hay xử lý sự cố cuối cùng đều sẽ quay về với mình.

Tôi có thể tìm khách hàng, tìm hiểu nhu cầu, làm việc với hãng, xây dựng báo giá, đàm phán và đưa thương vụ đến hợp đồng.

Đó là điều khiến tôi thấy bất an nhất.

Bởi tôi hiểu rất rõ trong B2B kỹ thuật, ký kết đơn hàng chỉ là bước đầu, phía sau đó là lắp ráp, vận hành, chất lượng, sự cố và trách nhiệm với khách hàng.

Vì vậy, khi thành lập NEWTECH, một trong những nỗi lo lớn nhất của tôi không phải là có bán được hàng hay không, mà là:

Đó cũng là lúc tôi cảm nhận rõ hơn bao giờ hết rằng kinh nghiệm bán hàng, quan hệ và uy tín vẫn chưa đủ. Trong ngành kỹ thuật, muốn đi đường dài, tôi phải từng bước xây dựng được năng lực hỗ trợ phía sau thương vụ, để khách hàng không chỉ mua vì tin vào sản phẩm mà còn tin rằng khi có vấn đề, tôi sẽ không bỏ họ một mình.

Tuy nhiên, khi đứng ở vai trò của người vận hành Công ty, tôi bắt đầu nhìn một thương vụ rộng hơn trước. Không còn chỉ là: Khách có mua hay không, mà là: Sản phẩm có thực sự phù hợp không, khách hàng có nhận được hiệu quả sau khi đầu tư không, giá nào vừa cạnh tranh nhưng Công ty vẫn phải có lợi nhuận, điều khoản thanh toán ảnh hưởng thế nào đến dòng tiền, nhà sản xuất có thực hiện được những gì mình đã cam kết hay không, khi có vấn đề sau bán hàng, ai sẽ đứng ra xử lý?

Tôi dần hiểu rằng:

PO chỉ là một cột mốc. Một thương vụ chỉ thật sự có giá trị khi khách hàng nhận được kết quả như họ kỳ vọng, nhà cung cấp thực hiện đúng cam kết và Công ty vẫn tạo ra lợi nhuận bền vững.

PO không phải đích đến. PO chỉ là điểm bắt đầu của một cam kết thương mại.